مقدمه
سیستم بهداشت و درمان اسپانیا که به آن Sistema Nacional de Salud یا SNS میگویند یکی از بهترین سیستمهای بهداشتی در جهان است. این سیستم دولتی، همگانی و تقریباً کاملاً رایگان است. تمام شهروندان اسپانیا، مقیمان قانونی و حتی بسیاری از خارجیها تحت پوشش هستند. ویژگی اصلی سیستم اسپانیا این است که از طریق مالیاتها تأمین میشود و در نقطه استفاده هیچ چیز یا مبلغ بسیار کمی پرداخت میکنید. برای ویزیت پزشک، متخصص، بیمارستان، جراحی، تستها و اکثر خدمات چیزی نمیپردازید. فقط داروها Co-Payment دارند که بسته به وضعیت مالی بین ۱۰ تا ۶۰ درصد است. سیستم بهداشتی به صورت Descentralizado یعنی غیرمتمرکز اداره میشود. هر Comunidad Autónoma یعنی منطقه خودمختار سیستم خودش را دارد با قوانین کمی متفاوت. مثلاً در مادرید Servicio Madrileño de Salud یا SERMAS، در کاتالونیا CatSalut، در آندلس SAS و در والنسیا Conselleria de Sanitat است. کیفیت مراقبتهای پزشکی در اسپانیا بسیار خوب است. بیمارستانهای عمومی مدرن و پیشرفته، پزشکان متخصص و با تجربه و امید به زندگی یکی از بالاترینها در جهان است. اما چالش اصلی انتظار طولانی برای بعضی خدمات غیر فوری است.
Tarjeta Sanitaria - کارت بهداشت
اولین چیزی که بعد از رسیدن به اسپانیا باید انجام دهید دریافت Tarjeta Sanitaria یا کارت بهداشت است. این کارت اثبات میکند که تحت پوشش سیستم بهداشت عمومی هستید و بدون آن نمیتوانید از خدمات رایگان استفاده کنید. برای دریافت Tarjeta Sanitaria باید به Centro de Salud یعنی مرکز سلامت محلی خود بروید و درخواست دهید. مدارک مورد نیاز معمولاً شامل NIE یا Número de Identidad de Extranjero که شماره شناسایی خارجی است، Empadronamiento که گواهی ثبت محل سکونت در شهرداری، پاسپورت و اگر کارمند هستید مدرک اشتغال یا Seguridad Social است. برای کسانی که کار قانونی میکنند و در Seguridad Social ثبت هستند، فرآیند راحت است و خودکار تحت پوشش قرار میگیرند. برای بازنشستهها، فرزندان و همسران تحت تکفل هم پوشش رایگان است. برای خارجیهایی که کار نمیکنند، وضعیت کمی پیچیدهتر است. اگر Residencia یعنی اقامت قانونی دارید و درآمد کم یا متوسط، همچنان میتوانید Tarjeta Sanitaria بگیرید. اما اگر درآمد بالا دارید یا Residencia ندارید، ممکن است نیاز به بیمه خصوصی داشته باشید. بعد از درخواست، Tarjeta Sanitaria معمولاً ظرف یک تا دو هفته صادر میشود. کارت شماره شناسایی شما، تاریخ تولد، Centro de Salud محل و تاریخ انقضا را دارد. باید همیشه این کارت را همراه داشته باشید. Tarjeta Sanitaria رایگان است و در هر Comunidad Autónoma طراحی متفاوتی دارد. اگر منطقه عوض کنید باید در منطقه جدید درخواست کارت جدید دهید.
Centro de Salud و پزشک عمومی
Centro de Salud یا مرکز سلامت قلب سیستم بهداشتی اسپانیا است. هر محله یک یا چند Centro de Salud دارد که خدمات Atención Primaria یعنی مراقبت اولیه ارائه میدهد. وقتی Tarjeta Sanitaria میگیرید، به شما یک Médico de Atención Primaria یا Médico de Familia که پزشک عمومی یا پزشک خانواده است اختصاص داده میشود. او در Centro de Salud نزدیک محل سکونت شما کار میکند و اولین نقطه تماس شما با سیستم است. برای ویزیت پزشک باید Cita Previa یعنی وقت قبلی بگیرید. میتوانید تلفنی، شخصاً در Centro de Salud، یا آنلاین از طریق اپلیکیشن یا وبسایت منطقه خود وقت بگیرید. در مادرید از Cita Previa Madrid، در کاتالونیا از La Meva Salut و در آندلس از ClicSalud+ استفاده میکنید. انتظار برای Cita با پزشک عمومی معمولاً چند روز تا یک هفته است. اما برای موارد Urgente یعنی فوری میتوانید همان روز وقت بگیرید یا بدون وقت به قسمت Urgencias یعنی اورژانس Centro de Salud بروید. در ویزیت، پزشک شما را معاینه میکند و اگر نیاز باشد Receta یعنی نسخه مینویسد یا Volante یعنی ارجاع به متخصص میدهد. همه این خدمات کاملاً رایگان است و چیزی نمیپردازید. همچنین Centro de Salud خدمات Enfermería یعنی پرستاری برای واکسن، پانسمان، اندازهگیری فشار خون و..., خدمات Pediatría برای کودکان، Matrona برای زنان باردار و برخی خدمات پیشگیری ارائه میدهد که همه رایگان است.
متخصصین - Especialistas
برای مراجعه به Especialista یعنی متخصص باید Volante از پزشک عمومی داشته باشید. بدون Volante نمیتوانید به متخصص در سیستم عمومی بروید مگر در موارد اورژانس. بعد از گرفتن Volante، Centro de Salud برای شما وقت با متخصص میگیرد. این وقت معمولاً در بیمارستان عمومی یا مراکز تخصصی است. نکته مهم این است که انتظار برای متخصص میتواند خیلی طولانی باشد. برای برخی تخصصها مثل Traumatología یعنی ارتوپد، Dermatología یعنی پوست، Oftalmología یعنی چشم یا Otorrinolaringología یعنی گوش و حلق و بینی، انتظار میتواند دو تا شش ماه یا حتی بیشتر باشد. برای تخصصهای جدیتر مثل Oncología یعنی سرطان، Cardiología یعنی قلب یا Neurología، اولویت بیشتر است و انتظار کمتر. اما برای غیرفوری میتواند همچنان چند ماه باشد. این انتظار طولانی یکی از بزرگترین انتقادات از سیستم عمومی است. بسیاری از مردم به همین دلیل بیمه خصوصی میگیرند تا سریعتر به متخصص برسند. وقتی به متخصص میروید، ویزیت کاملاً رایگان است. اگر تستها یا Pruebas یعنی آزمایشها تجویز شود، آنها هم رایگان است. فقط داروها Co-Payment دارند.
بیمارستانهای عمومی - Hospitales Públicos
بیمارستانهای عمومی در اسپانیا تحت سیستم SNS هستند و خدمات رایگان ارائه میدهند. این بیمارستانها برای موارد پیچیده، بستری، جراحی و تخصصهای پیشرفته هستند. بیمارستانهای بزرگ در شهرهای اصلی وجود دارند. در مادرید مثلاً Hospital Universitario La Paz، Hospital 12 de Octubre، Hospital Ramón y Cajal و Hospital Gregorio Marañón. در بارسلونا Hospital Clínic، Hospital Vall d'Hebron و Hospital del Mar. در سایر شهرها هم بیمارستانهای مجهز وجود دارد. برای مراجعه به متخصص در بیمارستان نیاز به Volante دارید. بعد از اینکه وقت گرفتید، به قسمت Consultas Externas یعنی ویزیتهای خارجی بیمارستان میروید. اگر نیاز به بستری باشد، Ingreso hospitalario یعنی بستری در بیمارستان کاملاً رایگان است. اتاق، تخت، غذا، پرستاری، جراحی، داروها در بیمارستان، تستها و همه چیز بدون هزینه است. معمولاً در Habitación Compartida یعنی اتاق مشترک قرار میگیرید. اگر Habitación Individual یعنی اتاق خصوصی میخواهید، باید بیمه خصوصی داشته باشید یا خودتان اضافه بپردازید. کیفیت مراقبتها در بیمارستانهای عمومی اسپانیا بسیار خوب است. پزشکان متخصص، تجهیزات پیشرفته و استانداردهای بالا وجود دارد. اسپانیا در Trasplantes یعنی پیوند اعضا رتبه اول جهان را دارد. اما شلوغی و کمبود منابع گاهی مشکل است. پرستاران و پزشکان زیر فشار کار میکنند و گاهی انتظار در Urgencias میتواند طولانی باشد.
اورژانس - Urgencias
برای موارد اورژانس دو گزینه دارید. اول Urgencias در Centro de Salud که برای موارد کمخطر و نیمهفوری است. دوم Urgencias در بیمارستان که برای موارد جدیتر است. اگر موقعیت Life-Threatening یعنی تهدیدکننده زندگی است مثل حمله قلبی، سکته، تصادف جدی یا خونریزی شدید، باید ۱۱۲ بزنید که شماره اورژانس سراسری اروپا است. Ambulancia یعنی آمبولانس میآید و شما را به بیمارستان میبرد. همچنین میتوانید مستقیماً به Urgencias بیمارستان بروید. تمام بیمارستانهای عمومی Servicio de Urgencias دارند که ۲۴ ساعته باز است. در Urgencias ابتدا Triaje یعنی اولویتبندی انجام میشود. پرستار Triaje شما را ارزیابی میکند و بر اساس شدت رنگبندی میکند: Rojo یعنی قرمز برای فوری و بحرانی، Naranja یعنی نارنجی برای جدی، Amarillo یعنی زرد برای نیمهفوری، Verde یعنی سبز برای کمخطر و Azul یعنی آبی برای غیرفوری. بسته به رنگ، انتظار متفاوت است. موارد قرمز فوراً دیده میشوند. موارد سبز یا آبی ممکن است چند ساعت منتظر بمانند. انتظار در Urgencias میتواند بین ۳۰ دقیقه تا ۸ ساعت یا بیشتر باشد بسته به شلوغی و شدت مشکل. خدمات اورژانس کاملاً رایگان است حتی برای خارجیهایی که Tarjeta Sanitaria ندارند. اسپانیا هیچکس را در اورژانس رد نمیکند. همچنین Urgencias Centro de Salud برای موارد کوچکتر مثل تب، درد، عفونتهای ساده و... مناسب است و معمولاً انتظار کمتری دارد.
داروها - Medicamentos
داروها در اسپانیا از طریق Farmacia یعنی داروخانه در دسترس است. داروخانهها در همه جا هستند و به راحتی قابل شناسایی با علامت صلیب سبز هستند. برای داروهای Con Receta یعنی با نسخه باید Receta از پزشک داشته باشید. پزشک میتواند Receta Electrónica یعنی نسخه الکترونیکی بنویسد که در سیستم ثبت میشود یا Receta en Papel یعنی نسخه کاغذی بدهد. با Tarjeta Sanitaria داروها Copago یعنی Co-Payment دارند. میزان Copago بستگی به وضعیت مالی و اشتغال شما دارد. برای کارمندان و Trabajadores Activos یعنی کارگران فعال ۴۰ درصد قیمت دارو تا سقف ۴.۲۶ یورو برای هر دارو، برای بازنشستهها و Pensionistas با درآمد کمتر از ۱۸,۰۰۰ یورو سالانه ۱۰ درصد تا سقف ۸.۲۳ یورو، برای بازنشستهها با درآمد بین ۱۸,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ یورو ۱۰ درصد تا سقف ۱۸.۵۲ یورو و برای بازنشستهها با درآمد بالاتر از ۱۰۰,۰۰۰ یورو ۶۰ درصد تا سقف ۶۱.۷۵ یورو است. برای افراد بیکار، کمدرآمد یا بیماریهای مزمن خاص، داروها کاملاً رایگان است. قیمت داروها در اسپانیا توسط دولت کنترل میشود و نسبتاً معقول است. یک نسخه ساده ممکن است بین ۵ تا ۳۰ یورو قیمت داشته باشد که شما ۱۰ تا ۴۰ درصدش را میپردازید. همچنین Medicamentos Genéricos یعنی داروهای ژنریک موجود و ارزانتر هستند. پزشکان معمولاً ژنریک تجویز میکنند. داروهای Sin Receta یعنی بدون نسخه مثل مسکنهای ساده هم موجود هستند که باید کامل خودتان بپردازید. Farmacias de Guardia یعنی داروخانههای نوبتدار شبانه وجود دارند که همیشه یکی در هر محله باز است.
دندانپزشکی - Odontología
یکی از بزرگترین محدودیتهای سیستم عمومی اسپانیا این است که خدمات دندانپزشکی تقریباً پوشش داده نمیشود. فقط برای کودکان زیر ۱۵ سال، زنان باردار و موارد فوری دندانی مثل عفونت یا درد شدید خدمات محدودی رایگان است. برای بزرگسالان، خدمات دندانپزشکی خصوصی است و باید خودتان بپردازید. هزینهها میتواند قابل توجه باشد. Revisión یعنی معاینه و Limpieza یعنی جرمگیری بین ۴۰ تا ۸۰ یورو، Empaste یعنی پر کردن بین ۵۰ تا ۱۵۰ یورو، Extracción یعنی کشیدن بین ۵۰ تا ۱۵۰ یورو، Endodoncia یعنی عصبکشی بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ یورو، Corona یعنی روکش بین ۳۰۰ تا ۱,۰۰۰ یورو و Implante یعنی ایمپلنت بین ۸۰۰ تا ۲,۰۰۰ یورو است. به همین دلیل خیلیها Seguro Dental یعنی بیمه دندان خصوصی میگیرند که معمولاً بین ۱۵ تا ۵۰ یورو ماهانه هزینه دارد و بخش اعظم هزینهها را پوشش میدهد. همچنین زنجیرههای دندانپزشکی مثل Vitaldent، iDental و Sanitas Dental قیمتهای رقابتی و پکیجها ارائه میدهند.
چشمپزشکی - Oftalmología
خدمات چشمپزشکی در سیستم عمومی پوشش محدودی دارد. اگر مشکل پزشکی دارید مثل Catarata یعنی آب مروارید، Glaucoma، مشکلات شبکیه و..., میتوانید با Volante به متخصص چشم در بیمارستان عمومی بروید که رایگان است. اما برای Gafas یعنی عینک و Lentillas یعنی لنز تماسی پوشش وجود ندارد و باید خودتان بپردازید. عینکها میتواند بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ یورو هزینه داشته باشد. زنجیرههای عینکفروشی مثل Alain Afflelou، Multiópticas، Opticalia و General Óptica قیمتهای معقول و پیشنهادات دارند. برای کودکان و برخی بیماریهای خاص، کمک هزینه محدودی وجود دارد.
بارداری و زایمان - Embarazo y Parto
خدمات بارداری و زایمان در اسپانیا کاملاً رایگان و جامع است. Control del Embarazo یعنی پیگیری بارداری شامل ویزیتهای منظم با Matrona یعنی ماما و پزشک، Ecografías یعنی سونوگرافی، Análisis de Sangre یعنی تست خون و ادرار و Preparación al Parto یعنی کلاسهای آمادهسازی زایمان همه رایگان است. Matrona نقش مرکزی در مراقبتهای بارداری دارد و اکثر ویزیتها با او است. او در Centro de Salud کار میکند. Parto یعنی زایمان در بیمارستان عمومی کاملاً رایگان است. Parto Natural یعنی زایمان طبیعی یا Cesárea یعنی سزارین، هر دو پوشش داده میشود. بعد از زایمان معمولاً دو تا سه روز در بیمارستان میمانید که رایگان است. اسپانیا یکی از کمترین نرخهای مرگ و میر مادران و نوزادان در جهان را دارد که نشاندهنده کیفیت بالای مراقبتهاست. بعد از زایمان Atención Postparto یعنی مراقبت بعد از زایمان توسط Matrona و Pediatra در Centro de Salud رایگان است. همچنین واکسنهای کودک و ویزیتهای پیگیری رایگان است. Baja por Maternidad یعنی مرخصی زایمان ۱۶ هفته است - شش هفته اجباری بعد از زایمان و ده هفته انعطافپذیر. طی این مدت ۱۰۰ درصد حقوق از Seguridad Social دریافت میکنید. همچنین Baja por Paternidad برای پدران هم ۱۶ هفته است و Permiso Parental تا سه سال امکانپذیر است.
سلامت روان - Salud Mental
خدمات سلامت روان در سیستم عمومی اسپانیا موجود است اما محدود و انتظار طولانی دارد. برای مشکلات روانی میتوانید با پزشک عمومی صحبت کنید و او شما را به Psiquiatra یعنی روانپزشک یا Psicólogo Clínico یعنی روانشناس بالینی در سیستم عمومی ارجاع میدهد. انتظار برای Psiquiatra یا Psicólogo میتواند سه تا دوازده ماه یا بیشتر باشد. همچنین تعداد جلسات Terapia یعنی رواندرمانی محدود است و معمولاً فقط چند جلسه ارائه میشود. به همین دلیل خیلیها به Psicólogos Privados یعنی روانشناسان خصوصی میروند. هزینه جلسه معمولاً بین ۴۰ تا ۱۰۰ یورو است. برای بحرانها Teléfono de la Esperanza در ۹۱۷ ۰۰۳ ۷۱۷ یا Teléfono contra el Suicidio در ۰۲۴ رایگان و ۲۴ ساعته در دسترس است. همچنین برخی Comunidades خدمات بهتری دارند. مثلاً مادرید و کاتالونیا Centro de Salud Mental در هر منطقه دارند.
بیمه خصوصی - Seguro Privado
اگرچه سیستم عمومی جامع است، بسیاری از مردم در اسپانیا حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بیمه خصوصی هم دارند. دلایل اصلی دور زدن انتظار طولانی، دسترسی سریعتر به متخصصین، انتخاب بیشتر در پزشکان و بیمارستانها، اتاق خصوصی در بیمارستان، پوشش دندانپزشکی و خدمات اضافی است. شرکتهای بیمه معروف عبارتند از Sanitas، Adeslas، Asisa، DKV، Mapfre، AXA و Cigna. این شرکتها بیمارستانهای خصوصی خودشان یا شبکه گستردهای از پزشکان و کلینیکها دارند. Prima یعنی حق بیمه بستگی به سن، سلامتی و سطح پوشش دارد. برای فرد جوان و سالم معمولاً بین ۴۰ تا ۸۰ یورو ماهانه، برای میانسال بین ۸۰ تا ۱۵۰ یورو و برای مسنتر میتواند ۲۰۰ یورو یا بیشتر باشد. برای خانواده معمولاً بین ۱۵۰ تا ۴۰۰ یورو ماهانه است. بیمه خصوصی معمولاً Copago کوچکی مثل ۵ تا ۲۰ یورو برای هر ویزیت دارد و برخی خدمات مثل پروسیجرهای گران یا بیماریهای قبلی ممکن است پوشش نداشته باشند. خیلیها هم بیمه عمومی و خصوصی را ترکیب میکنند. برای موارد معمولی از سیستم عمومی رایگان و برای موارد فوری یا نیاز به متخصص از بیمه خصوصی استفاده میکنند.
واکسنها - Vacunas
واکسنها در اسپانیا رایگان و طبق Calendario de Vacunación یعنی تقویم واکسیناسیون ملی ارائه میشوند. برای کودکان تمام واکسنهای ضروری از بدو تولد تا نوجوانی در Centro de Salud رایگان است. برای بزرگسالان واکسنهایی مثل Gripe یعنی آنفلوآنزا سالانه برای افراد بالای ۶۵ سال و گروههای پرخطر، Neumococo برای مسنترها، Tétanos و Difteria هر ۱۰ سال و واکسنهای مسافرتی موجود است. واکسنهای COVID-19 رایگان برای همه بود و کمپینهای واکسیناسیون خیلی موفق بود.
نکات ویژه برای ایرانیها
برای ایرانیهایی که به اسپانیا میآیند چند نکته مهم وجود دارد. اول اینکه فوری بعد از رسیدن Empadronamiento کنید و Tarjeta Sanitaria بگیرید. بدون این کارت نمیتوانید از سیستم عمومی استفاده کنید. دوم اینکه یاد بگیرید از سیستم Cita Previa استفاده کنید. بدون وقت قبلی نمیتوانید پزشک ببینید مگر در اورژانس. سوم اینکه زبان اسپانیایی خیلی مهم است. اکثر پزشکان و کادر فقط اسپانیایی صحبت میکنند. در شهرهای بزرگ ممکن است کسی انگلیسی بلد باشد اما نباید حساب کنید. سعی کنید اسپانیایی یاد بگیرید یا مترجم همراه ببرید. چهارم اینکه صبور باشید برای انتظار. سیستم عمومی رایگان و خوب است اما برای غیرفوری کند است. اگر نمیتوانید صبر کنید، بیمه خصوصی در نظر بگیرید. پنجم اینکه مدارک پزشکی خود از ایران را ترجمه کنید. Traducción Jurada یعنی ترجمه رسمی مفید است. ششم اینکه برای دندان و چشم باید خودتان بپردازید یا بیمه بگیرید. سیستم عمومی پوشش نمیدهد. هفتم اینکه در اسپانیا هیچکس در اورژانس رد نمیشود. حتی بدون Tarjeta Sanitaria درمان میشوید. هشتم اینکه کیفیت مراقبتها عالی است. اسپانیا یکی از بهترین سیستمهای بهداشتی جهان دارد. نهم اینکه اگر درآمد کم دارید، داروها تقریباً رایگان است. اگر کارمند هستید، ۴۰ درصد میپردازید که معقول است. دهم اینکه در شهرهای بزرگ مثل مادرید و بارسلونا پزشکان و مترجم فارسیزبان موجود هستند که میتواند کمک کند.
منابع مفید
برای اطلاعات رسمی سیستم بهداشتی:
- وزارت بهداشت اسپانیا: sanidad.gob.es
- Seguridad Social: seg-social.es
برای گرفتن Cita Previa:
- مادرید: comunidad.madrid/cita-previa
- کاتالونیا: catsalut.gencat.cat
- آندلس: juntadeandalucia.es/salud
برای پیدا کردن داروخانه نوبتدار:
- cofm.es - کالج داروسازان مادرید
- farmaceuticos.com
شمارههای اورژانس:
- اورژانس عمومی: 112
- خط ضد خودکشی: 024
- Teléfono de la Esperanza: 717 003 717
جمعبندی
سیستم بهداشتی اسپانیا یک سیستم عمومی، همگانی و تقریباً کاملاً رایگان است که یکی از بهترینها در جهان محسوب میشود. پوشش جامع، کیفیت بالا و دسترسی برای همه از ویژگیهای اصلی آن است. مزایا شامل پوشش همگانی برای تمام مقیمان قانونی، تقریباً کاملاً رایگان در نقطه استفاده، کیفیت مراقبت بسیار بالا، بیمارستانهای مدرن و پیشرفته، پزشکان متخصص و با تجربه، بارداری و زایمان کاملاً رایگان و جامع، اورژانس رایگان حتی برای خارجیها، واکسنهای رایگان، داروها با Co-Payment معقول و امید به زندگی یکی از بالاترینها در جهان است. چالشها شامل انتظار طولانی برای متخصصین غیرفوری، دندانپزشکی و چشمپزشکی تقریباً پوشش ندارد، زبان اسپانیایی ضروری است، سلامت روان پوشش محدود دارد، شلوغی در Urgencias، سیستم Cita Previa گاهی پیچیده و تفاوتهای بین Comunidades در کیفیت و دسترسی است. برای موفقیت در سیستم، فوراً Tarjeta Sanitaria بگیرید، یاد بگیرید از Cita Previa استفاده کنید، زبان اسپانیایی یاد بگیرید، صبور باشید برای انتظار غیرفوری، از Urgencias برای فوری استفاده کنید، بیمه خصوصی برای دسترسی سریعتر در نظر بگیرید، برای دندان و چشم بیمه جداگانه بگیرید، از خدمات پیشگیری استفاده کنید، Tarjeta Sanitaria همیشه همراه داشته باشید و در اورژانس ۱۱۲ بزنید. با همه چالشها، سیستم بهداشتی اسپانیا تضمین میکند که همه به مراقبتهای پزشکی با کیفیت بالا دسترسی دارند بدون نگرانی مالی.
اطلاعات کلیدی
اطلاعات مهم و سریع درباره این موضوع- پوشش بیمه:
- عمومی یا خصوصینوع پوشش بیمه درمانی
- هزینه:
- متغیربسته به نوع بیمه متفاوت است