راهنمای کامل اقامت و کار و استخدام ترکیه برای ایرانیان

مقدمه

ترکیه با موقعیت استراتژیک بین اروپا و آسیا، اقتصاد در حال رشد، فرهنگ نزدیک، زبان مشابه، هزینه زندگی مقرون‌به‌صرفه و نزدیکی جغرافیایی به ایران، یکی از محبوب‌ترین مقاصد مهاجرتی برای ایرانیان است. این کشور با شهرهای پویا مانند استانبول، آنکارا و ازمیر، صنایع پیشرفته در بخش‌های فناوری، تولید، گردشگری و ساخت‌وساز، و سیستم مهاجرتی نسبتاً ساده، فرصت‌های منحصربه‌فردی ارائه می‌دهد. این راهنما تمام اطلاعات لازم برای اقامت و کار و استخدام ترکیه را به زبان ساده برای شما فراهم می‌کند. برای کمک بیشتر در تعیین مسیر مهاجرتی مناسب خود، می‌توانید از ابزار یافتن مسیر مهاجرت به ترکیه استفاده کنید.

انواع ویزا و اقامت کاری

۱. Temporary Work Permit (İş İzni) - اصلی‌ترین مسیر

مناسب‌ترین گزینه برای کار در ترکیه. شرایط:

• پیشنهاد کار از کارفرمای ترک
• نسبت اشتغال: حداقل ۵ شهروند ترک به ازای هر کارمند خارجی

- استثنا: شرکت‌های با فروش بالای ₺50 میلیون (تا ۵ کارمند خارجی بدون محدودیت)

• شرایط مالی کارفرما (از ۱ ژانویه ۲۰۲۵):

- سرمایه پرداختی: حداقل ₺500,000 - یا فروش خالص: ₺8,000,000 - یا صادرات: $150,000 حد نصاب حقوق (۲۰۲۵): بر اساس حداقل دستمزد ترکیه: ₺26,005.50 ناخالص/ماه

• مدیران ارشد و خلبانان: ۵ برابر حداقل = ₺130,027/ماه
• مهندسان و معماران: ۴ برابر = ₺104,022/ماه
• مدیران میانی: ۳ برابر = ₺78,016/ماه
• متخصصان و معلمان: ۲ برابر = ₺52,011/ماه
• سایر مشاغل: حداقل دستمزد = ₺26,005/ماه

مدت اعتبار:

• سال اول: ۱ سال
• تمدید: ۳ سال (همان کارفرما و شغل)
• تمدید بعدی: ۶ سال

نکته: برای کمک در آماده‌سازی مدارک، می‌توانید از لیست وکلای مهاجرت در ترکیه استفاده کنید.

۲. Indefinite Work Permit (Süresiz Çalışma İzni)

اقامت کاری دائم. شرایط:

• ۸ سال اقامت قانونی و مستمر در ترکیه
• یا دارندگان Long-term Residence Permit

مزایا:

• بدون وابستگی به کارفرما
• حقوق تقریباً مانند شهروند ترک (بدون حق رأی)
• اعتبار ۵ سال (قابل تمدید)

۳. Independent Work Permit

برای کارآفرینان و خوداشتغالی.

شرایط:

• حداقل ۵ سال اقامت قانونی در ترکیه
• طرح کسب‌وکار
• منابع مالی

۴. Turquoise Card (Turkuaz Kart)

برای افراد بسیار ماهر، سرمایه‌گذاران و محققان.

شرایط:

• تخصص بسیار بالا در زمینه خاص
• یا سرمایه‌گذاری قابل توجه
• یا محقق برجسته

مزایا:

• مسیر سریع
• امتیازات ویژه
• حقوق تقریباً مانند شهروند

فرآیند اخذ ویزا و اقامت

گام اول: دریافت پیشنهاد کار

کارفرمای ترک باید قرارداد کار ارائه دهد.

گام دوم: کارفرما درخواست می‌کند

کارفرما به Ministry of Labor and Social Security درخواست می‌دهد: مدارک کارفرما:

• اثبات سرمایه یا فروش
• اثبات اشتغال ۵ شهروند ترک (در صورت نیاز)
• قرارداد کار
• اطلاعات شرکت

زمان پردازش: تا ۳۰ روز

گام سوم: درخواست Work Visa

پس از تایید Work Permit، متقاضی به کنسولگری ترکیه مراجعه می‌کند.

مدارک:

• پاسپورت (حداقل ۶ ماه اعتبار)
• فرم درخواست
• عکس (۲ عدد پاسپورتی)
• قرارداد کار
• Work Permit approval
• بیمه درمانی
• گواهی عدم سوء پیشینه
• مدارک تحصیلی (ترجمه شده و گواهی‌شده)
• اثبات محل سکونت در ترکیه

هزینه:

• Work Permit: ₺810 (کارت)
• Certificate: ₺10,571.60 (۱ سال)
• ویزای کار: متغیر ($60-$120 بسته به ملیت)

زمان: ۴-۶ هفته

گام چهارم: ورود به ترکیه

با ویزای کار وارد ترکیه شوید.

گام پنجوم: ثبت‌نام در اداره مهاجرت

ظرف ۱۰ روز:

• مراجعه به Provincial Directorate of Migration Management
• دریافت Residence Permit
• هماهنگ با مدت قرارداد کار

گام ششم: دریافت Kimlik Numarası

شماره شناسایی ترکیه - ضروری برای:

• باز کردن حساب بانکی
• ثبت‌نام در تأمین اجتماعی (SGK)
• همه امور اداری

گام هفتم: ثبت‌نام در SGK

• تأمین اجتماعی ترکیه
• کارفرما ثبت‌نام می‌کند
• پوشش بیمه درمانی

بازار کار ترکیه و مشاغل پرتقاضا

وضعیت بازار کار ۲۰۲۵

ترکیه اقتصاد در حال رشد با فرصت‌های زیاد دارد.

مشاغل با تقاضای بالا

۱. فناوری اطلاعات

• Software Developer
• Web Developer
• Mobile App Developer
• Data Analyst
• UI/UX Designer
• DevOps Engineer

۲. آموزش

• معلم انگلیسی (تقاضای بسیار بالا)
• استاد دانشگاه
• مدرس زبان

۳. مهندسی

• Civil Engineer
• Mechanical Engineer
• Electrical Engineer
• Industrial Engineer

۴. گردشگری و هتلداری

• Hotel Manager
• Tour Guide
• Restaurant Manager

۵. ساخت‌وساز

• Project Manager
• Site Engineer
• Architect

۶. بهداشت و درمان

• پزشک
• پرستار
• فیزیوتراپیست

میزان درآمد در ترکیه

میانگین حقوق (۲۰۲۵):

• استانبول: ₺30,000-35,000 خالص/ماه (~$900)
• آنکارا: ₺25,000-30,000 (~$750)
• ازمیر: ₺23,000-28,000 (~$680)

حقوق ناخالص ماهانه (تقریبی - ۲۰۲۵):

• Software Developer: ₺70,000 - 120,000
• Senior Software Developer: ₺100,000 - 180,000
• معلم انگلیسی: ₺40,000 - 70,000
• مهندس: ₺60,000 - 100,000
• Project Manager: ₺80,000 - 140,000
• Tour Guide: ₺35,000 - 60,000
• پرستار: ₺45,000 - 70,000

حداقل دستمزد (۲۰۲۵):

• ناخالص: ₺26,005.50/ماه
• خالص: ₺22,104.67/ماه

نکته مهم: لیر ترکیه نوسان دارد، بهتر است با دلار یا یورو فکر کنید.

چگونه کار پیدا کنیم؟

سایت‌های جستجوی کار

سایت‌های اصلی:

• LinkedIn - بسیار مهم
• Kariyer.net - بزرگترین سایت ترکی
• Indeed.com.tr - بین‌المللی
• Secretcv.com - محبوب
• Yenibiris.com - مشاغل entry-level
• JobsInTurkey.com - برای خارجیان

تخصصی:

• TEFL Jobs Turkey - آموزش انگلیسی
• Turkish Career - حرفه‌ای

نکات مهم

۱. CV ترکی

• معمولاً ۱-۲ صفحه
• شامل عکس (رایج در ترکیه)
• اطلاعات شخصی کامل
• ترجیحاً به ترکی (برخی انگلیسی)

۲. زبان

• ترکی: برای اکثر مشاغل ضروری
• انگلیسی: در شرکت‌های بین‌المللی و آموزش کافی است
• یادگیری ترکی بسیار کمک می‌کند

۳. Networking

• روابط شخصی بسیار مهم
• Çay (چای) ترکی - فرصت networking!
• LinkedIn فعال

۴. فرهنگ کاری

• ساعات: ۹:۰۰-۱۸:۰۰ معمول
• استراحت ناهار: ۱ ساعت
• مهمان‌نوازی و احترام
• سلسله مراتب واضح
• تعطیلات: حداقل ۱۴ روز سالانه (بسته به سابقه)

هزینه زندگی در ترکیه

هزینه‌های ماهانه (۲۰۲۵)

برای یک نفر:

• هزینه کل بدون اجاره: $400 - $600
• هزینه کل با اجاره: $1,000 - $1,800

برای خانواده ۴ نفره:

• هزینه کل بدون اجاره: $1,200 - $1,600
• هزینه کل با اجاره: $2,000 - $2,800

نکته: ترکیه نسبت به اروپا و آمریکا بسیار ارزان‌تر است.

مسکن برای مهاجران (۲۰۲۵)

Istanbul:

1. ۱ خوابه مرکز (Beşiktaş, Şişli): $1,200 - $2,500
2. ۱ خوابه خارج مرکز (Kadıköy): $800 - $1,600
3. استودیو: $600 - $1,200

Ankara:

1. ۱ خوابه مرکز: $600 - $1,000
2. ۱ خوابه خارج مرکز: $400 - $700

Izmir:

1. ۱ خوابه مرکز (Alsancak): $600 - $1,000
2. ۱ خوابه خارج مرکز: $400 - $700

Antalya (ساحلی):

1. ۱ خوابه: $400 - $900

نکته: قیمت‌ها به لیر ترک است و با نوسان ارز تغییر می‌کند.

سایر هزینه‌ها (ماهانه)

• Aidat (شارژ ساختمان): $20 - $60
• آب و برق: $30 - $70
• گاز (زمستان): $30 - $100
• اینترنت: $10 - $15
• تلفن همراه: $7 - $15
• خوراک: $200 - $350 (یک نفر)
• حمل و نقل (Istanbul):

- Istanbulkart ماهانه: ~₺1,300 ($40)

• رستوران (وعده معمولی): $5 - $10
• Çay (چای): $0.50 - $1

سیستم بهداشت و درمان

SGK (تأمین اجتماعی)

سیستم دولتی: پوشش:

• ویزیت پزشک: بسیار ارزان یا رایگان
• بستری: پوشش داده می‌شود
• اورژانس: رایگان
• داروها: کمک‌هزینه

شرایط:

• ثبت‌نام در SGK (کارفرما انجام می‌دهد)
• کسر از حقوق

کیفیت:

• مناسب
• زمان انتظار ممکن است طولانی باشد
• بیمارستان‌های دولتی شلوغ

بیمه خصوصی

هزینه: $30 - $80/ماه مزایا:

• ویزیت سریع
• بیمارستان‌های خصوصی
• کادر انگلیسی‌زبان
• راحتی بیشتر

شرکت‌های معروف:

• Acibadem Sigorta
• Allianz
• Axa
• Mapfre

مالیات مهاجران ترکیه

مالیات بر درآمد

نرخ‌های پلکانی (۲۰۲۵):

• تا ₺110,000: ۱۵٪
• ₺110,001 - ₺230,000: ۲۰٪
• ₺230,001 - ₺870,000: ۲۷٪
• ₺870,001 - ₺3,000,000: ۳۵٪
• بالای ₺3,000,000: ۴۰٪

تأمین اجتماعی (SGK)

• کارمند: ~۱۴٪
• کارفرما: ~۲۰.۵٪

مثال:

• حقوق ناخالص: ₺70,000
• مالیات + SGK: ~₺20,000
• خالص: ~₺50,000

اقامت دائم و شهروندی

Indefinite Work Permit (اقامت کاری دائم)

شرایط:

1. ۸ سال اقامت قانونی مستمر
2. یا Long-term Residence Permit

مزایا:

• بدون وابستگی به کارفرما
• حقوق مانند شهروند (بدون رأی)

شهروندی ترکیه

شرایط:

• ۵ سال اقامت قانونی
• زبان ترکی
• منابع مالی کافی
• بدون سابقه کیفری
• یا سرمایه‌گذاری $400,000 در املاک

مزایا:

• پاسپورت ترک (قوی برای سفر)
• حق رأی
• تابعیت مضاعف مجاز

اتحاد خانواده

آوردن خانواده

شرایط:

• همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال
• Residence Permit برای خانواده
• منابع مالی کافی
• مسکن مناسب

نکته: خانواده نمی‌تواند کار کند مگر Work Permit جداگانه بگیرند.

نکات مهم برای موفقیت

۱. یادگیری زبان ترکی

بسیار مهم:

• برای ادغام ضروری
• برای بیشتر مشاغل لازم
• ساده برای ایرانیان (ساختار مشابه)

منابع:

• TÖMER (مراکز دولتی)
• کلاس‌های خصوصی
• Duolingo
• TRT (تلویزیون ترک)

۲. نوسان ارز

مهم:

• لیر ترک نوسان دارد
• بهتر است حقوق را به دلار یا یورو فکر کنید
• حساب ارزی داشته باشید

۳. فرهنگ ترکی

ویژگی‌ها:

• مهمان‌نوازی بی‌نظیر
• Çay (چای) - همه جا!
• احترام به بزرگترها
• Ramazan (ماه رمضان)
• روابط خانوادگی قوی
• فرهنگ نزدیک به ایرانی‌ها

۴. DASK (بیمه زلزله)

• اجباری برای همه املاک
• هزینه سالانه: $30 - $100

۵. Kimlik Numarası

• شماره شناسایی برای همه چیز
• اولین کاری که باید انجام دهید

۶. بانک

بانک‌های اصلی:

• Garanti BBVA
• İş Bankası
• Akbank
• Yapı Kredi
• Ziraat Bankası
• DenizBank

مدارک:

• پاسپورت
• Kimlik Numarası
• Residence Permit
• اثبات آدرس

۷. مناطق

Istanbul:

• اروپایی vs آسیایی
• Kadıköy، Beşiktaş، Şişli محبوب
• گران‌تر، شلوغ‌تر، فرصت‌های بیشتر

Ankara:

• پایتخت، دولتی
• ارزان‌تر از استانبول
• آرام‌تر

Izmir:

• ساحلی، مدیترانه‌ای
• آرام‌تر از استانبول
• کیفیت زندگی عالی

Antalya:

• گردشگری
• آب و هوای عالی
• فصلی

جمع‌بندی

ترکیه با نزدیکی جغرافیایی و فرهنگی به ایران، هزینه زندگی مقرون‌به‌صرفه، اقتصاد در حال رشد و فرآیند مهاجرتی نسبتاً ساده، یکی از بهترین گزینه‌ها برای ایرانیان است. با وجود چالش‌هایی مانند نوسان ارزی و تورم، ترکیه فرصت‌های خوبی در بخش‌های فناوری، آموزش، گردشگری و ساخت‌وساز ارائه می‌دهد. با افزایش شرایط مالی برای کارفرمایان (₺500,000 سرمایه از ۲۰۲۵)، سیستم به سمت شرکت‌های بزرگ‌تر و باثبات‌تر حرکت کرده است. با یادگیری زبان ترکی، آشنایی با فرهنگ محلی و تطبیق با نوسانات ارزی، می‌توانید در این کشور زیبا زندگی خوبی داشته باشید. برای شروع، از ابزار یافتن مسیر مهاجرت به ترکیه استفاده کنید.

---

منابع:

• Ministry of Labor and Social Security
• Directorate General of Migration Management
• Turkish Statistical Institute (TÜİK)
• SGK (Social Security Institution)