راهنمای جامع مالیات و حسابداری در امارات (دبی)

مقدمه

امارات متحده عربی یکی از جذاب‌ترین مقاصد دنیا برای کار و کسب‌وکار است و دلیل اصلی آن سیستم مالیاتی بسیار مطلوب این کشور است. برای سال‌های متمادی، امارات به عنوان بهشت مالیاتی شناخته می‌شد چون هیچ مالیات بر درآمد شخصی نداشت. این همچنان تا حد زیادی صادق است اما در سال‌های اخیر تغییراتی رخ داده که باید بدانید. ویژگی اصلی سیستم مالیاتی امارات این است که برای افراد عادی تقریباً بدون مالیات است. هیچ مالیات بر درآمد شخصی، هیچ مالیات بر سود سهام، هیچ مالیات بر سود سرمایه و هیچ مالیات بر ثروت وجود ندارد. این یعنی اگر کارمند هستید، هر چه درآمد داشته باشید صد در صد مال خودتان است بدون هیچ کسری مالیاتی. اما سه تغییر مهم در سال‌های اخیر رخ داده است. اول معرفی VAT یا Value Added Tax که مالیات بر ارزش افزوده در سال ۲۰۱۸ با نرخ پنج درصد. دوم معرفی Corporate Tax یعنی مالیات شرکتی در ژوئن ۲۰۲۳ با نرخ نه درصد برای سودهای بالای ۳۷۵,۰۰۰ درهم. سوم Excise Tax یا مالیات انتقالی بر کالاهای خاص مثل سیگار و نوشابه‌های گازدار. امارات هفت امارت دارد - ابوظبی، دبی، شارجه، عجمان، ام‌القیوین، راس الخیمه و فجیره. هر امارت استقلال نسبی دارد اما سیستم مالیاتی فدرال است و در همه امارات یکسان. Federal Tax Authority یا FTA سازمان مسئول مالیات‌ها در سطح فدرال است.

عدم مالیات بر درآمد شخصی

مهم‌ترین ویژگی سیستم مالیاتی امارات عدم وجود Personal Income Tax یعنی مالیات بر درآمد شخصی است. این یعنی هر چه از طریق حقوق، پاداش، کمیسیون یا هر نوع درآمد کارمندی کسب کنید، هیچ مالیاتی نمی‌پردازید. اگر در کشور دیگری مثل آمریکا یا بریتانیا کار می‌کردید، ممکن بود بیست تا پنجاه درصد درآمد به مالیات برود. در امارات صفر است. این برای کارمندان و حرفه‌ای‌ها یکی از بزرگترین مزایاست. مثلاً اگر ماهی ۳۰,۰۰۰ درهم (حدود ۸,۰۰۰ دلار) حقوق دریافت می‌کنید، همان ۳۰,۰۰۰ درهم کامل به حساب شما واریز می‌شود. هیچ کسری برای Income Tax، Social Security یا چیز دیگری نیست. همچنین هیچ مالیات بر Dividends یعنی سود سهام نیست. اگر در شرکت‌های سهامی سرمایه‌گذاری کرده‌اید و سود دریافت می‌کنید، کاملاً مالیات‌آزاد است. مالیات بر Capital Gains یعنی سود سرمایه هم وجود ندارد. اگر سهام، املاک یا هر دارایی دیگری بفروشید و سود کنید، مالیاتی نمی‌پردازید. Inheritance Tax یا مالیات بر ارث هم نیست. اگر دارایی به ارث ببرید یا بگذارید، مالیاتی اعمال نمی‌شود. Wealth Tax یا مالیات بر ثروت هم وجود ندارد حتی اگر ثروت چند میلیون دلاری داشته باشید.

VAT - مالیات بر ارزش افزوده

از اول ژانویه ۲۰۱۸، امارات VAT را با نرخ پنج درصد معرفی کرد. این مالیات غیرمستقیم است که بر اکثر کالاها و خدمات اعمال می‌شود. عربستان سعودی همزمان VAT معرفی کرد اما با نرخ پانزده درصد که بعداً کاهش یافت. امارات همچنان پنج درصد دارد که یکی از پایین‌ترین نرخ‌های VAT در جهان است. VAT به این صورت عمل می‌کند که وقتی چیزی می‌خرید، پنج درصد اضافه به قیمت پرداخت می‌کنید. مثلاً اگر لباسی ۱۰۰ درهم است، ۱۰۵ درهم می‌پردازید. اگر در رستوران غذا بخورید، پنج درصد به صورت‌حساب اضافه می‌شود. اگر خدمات حرفه‌ای مثل مشاوره یا طراحی دریافت کنید، پنج درصد VAT دارد. برخی کالاها و خدمات Zero-rated یعنی نرخ صفر هستند. این یعنی فنی VAT دارند اما نرخ صفر است. شامل صادرات به خارج از کشورهای GCC، حمل‌ونقل بین‌المللی، برخی خدمات آموزشی و سلامت، فلزات سرمایه‌گذاری مثل طلا و نقره و اولین فروش املاک مسکونی در سه سال اول تکمیل می‌شود. برخی کالاها و خدمات Exempt یعنی معاف هستند. این یعنی اصلاً VAT ندارند. شامل خدمات مالی خاص، اجاره املاک مسکونی و خالی زمین می‌شود. تفاوت بین Zero-rated و Exempt این است که در Zero-rated کسب‌وکارها می‌توانند Input VAT را بازیابی کنند اما در Exempt نمی‌توانند. برای مصرف‌کنندگان عادی، VAT هزینه اضافی پنج درصدی است که قابل توجه نیست. برای کسب‌وکارها اما، اگر فروش سالانه بیش از ۳۷۵,۰۰۰ درهم (حدود ۱۰۰,۰۰۰ دلار) باشد باید VAT Registration یعنی ثبت‌نام VAT کنند. اگر بین ۱۸۷,۵۰۰ تا ۳۷۵,۰۰۰ درهم باشد، ثبت‌نام اختیاری است. بعد از ثبت‌نام، باید VAT از مشتریان جمع‌آوری کنید، VAT پرداختی روی خریدها را ثبت کنید و هر سه ماه یا ماه VAT Return به FTA ارسال کنید. تفاوت بین VAT دریافتی و پرداختی را به دولت می‌پردازید یا اگر پرداختی بیشتر باشد بازپرداخت می‌گیرید.

Corporate Tax - مالیات شرکتی

از اول ژوئن ۲۰۲۳، امارات Corporate Tax معرفی کرد که یک تغییر بزرگ بود. این برای Juridical Persons یعنی اشخاص حقوقی و کسب‌وکارها است نه افراد عادی. نرخ بسیار رقابتی است - صفر درصد برای Taxable Income تا ۳۷۵,۰۰۰ درهم (حدود ۱۰۰,۰۰۰ دلار) و نه درصد برای سود بالای ۳۷۵,۰۰۰ درهم. این یعنی اگر کسب‌وکار کوچکی دارید با سود سالانه زیر ۳۷۵,۰۰۰ درهم، هیچ مالیات شرکتی نمی‌پردازید. اگر سود یک میلیون درهم داشته باشید، اولین ۳۷۵,۰۰۰ درهم معاف و فقط ۶۲۵,۰۰۰ درهم با نرخ نه درصد یعنی ۵۶,۲۵۰ درهم مالیات می‌شود. نرخ موثر کل حدود پنج و شش دهم درصد که همچنان بسیار پایین است. برای شرکت‌های بزرگ چندملیتی که بیش از ۷۵۰ میلیون یورو درآمد جهانی دارند، ممکن است Minimum Tax Rate بالاتری اعمال شود طبق قوانین OECD. نکته بسیار مهم این است که Free Zones یعنی مناطق آزاد همچنان رژیم مالیاتی ویژه دارند. شرکت‌های Free Zone که شرایط خاصی دارند می‌توانند Corporate Tax صفر درصد داشته باشند. شرایط شامل این است که کسب‌وکار واجد شرایط Qualifying Activities باشد، درآمد از خارج امارات یا سایر Free Zones باشد، حسابداری کافی نگه دارد و سایر الزامات را رعایت کند. بیش از چهل Free Zone در امارات وجود دارد مثل JAFZA در جبل علی دبی، DMCC که Dubai Multi Commodities Centre، DAFZA در فرودگاه دبی، Dubai Internet City، Dubai Media City، RAKEZ در راس الخیمه و ADGM که Abu Dhabi Global Market. هر کدام مزایا و مقررات خاص خود را دارند. برای Natural Persons یعنی اشخاص حقیقی که از طریق Sole Proprietorship یا فعالیت شخصی کسب‌وکار می‌کنند، مالیات شرکتی فقط در صورتی اعمال می‌شود که درآمد سالانه بیش از یک میلیون درهم باشد. زیر این مبلغ معاف هستند. Freelancers و حرفه‌ای‌های مستقل معمولاً تحت این آستانه هستند و مالیات شرکتی نمی‌پردازند. اما اگر به شرکت تبدیل شوند یا درآمد بالا باشد، ممکن است مشمول شوند.

Excise Tax - مالیات انتقالی

از اکتبر ۲۰۱۷، Excise Tax بر کالاهای خاص اعمال شد. این مالیات بر کالاهای مضر برای سلامت یا محیط زیست است. نرخ‌ها متفاوت هستند - محصولات تنباکو ۱۰۰ درصد، نوشابه‌های گازدار ۵۰ درصد، نوشابه‌های انرژی ۱۰۰ درصد و نوشیدنی‌های شیرین‌شده ۵۰ درصد. این یعنی اگر بسته سیگار ۲۰ درهم باشد، با Excise Tax می‌شود ۴۰ درهم. قوطی نوشابه اگر دو درهم باشد، می‌شود سه درهم. این برای کاهش مصرف این محصولات و تشویق سبک زندگی سالم‌تر است. برای مصرف‌کنندگان این یعنی هزینه بالاتر برای این کالاها. برای کسب‌وکارها اگر این محصولات را تولید یا وارد می‌کنند باید ثبت‌نام و Excise Tax بپردازند.

حسابداری و نگهداری دفاتر

اگرچه مالیات بر درآمد شخصی نیست، اما اگر کسب‌وکار دارید باید حسابداری مناسب داشته باشید. طبق قانون تجارت امارات، تمام شرکت‌ها باید Financial Records نگه دارند شامل دفاتر حسابداری، فاکتورها، قراردادها، گزارش‌های بانکی و سایر مستندات مالی. برای شرکت‌های ثبت‌شده، باید Annual Audit یعنی حسابرسی سالانه انجام شود توسط Auditor مجاز. Financial Statements شامل Balance Sheet، Profit and Loss Statement و Cash Flow Statement باید تهیه شود طبق استانداردهای IFRS که International Financial Reporting Standards است. برای VAT، باید Tax Invoices صادر کنید که شامل اطلاعات خاصی مثل نام و TRN یعنی Tax Registration Number شرکت، تاریخ، شرح کالا یا خدمات، مبلغ قبل از VAT، مبلغ VAT و مبلغ کل باشد. تمام اسناد مالیاتی باید حداقل پنج سال نگهداری شوند. FTA ممکن است Tax Audit انجام دهد و شما باید بتوانید مستندات را ارائه دهید. استفاده از نرم‌افزار حسابداری مثل QuickBooks، Zoho Books، Tally یا سیستم‌های محلی مثل Reach Accountant توصیه می‌شود. بسیاری از این نرم‌افزارها VAT-compliant هستند و می‌توانند گزارش‌های لازم را تهیه کنند.

شرکت‌ها و مناطق آزاد

برای راه‌اندازی کسب‌وکار در امارات دو مسیر اصلی وجود دارد - Mainland Company که شرکت سرزمین اصلی یا Free Zone Company که شرکت منطقه آزاد. Mainland Company تحت قوانین وزارت اقتصاد یا Department of Economic Development یا DED هر امارت ثبت می‌شود. مزایا شامل امکان کار و استخدام هر جای امارات، قراردادهای دولتی و آزادی کامل فعالیت است. قبلاً نیاز به Local Sponsor یا UAE National Partner داشتید که ۵۱ درصد سهام می‌داشت، اما از ۲۰۲۱ برای بسیاری از فعالیت‌ها می‌توانید ۱۰۰ درصد مالکیت خارجی داشته باشید. Free Zone Company در یکی از مناطق آزاد ثبت می‌شود. مزایا شامل ۱۰۰ درصد مالکیت خارجی بدون نیاز به شریک محلی، ۱۰۰ درصد بازگشت سرمایه، معافیت مالیاتی شرکتی (تحت شرایط خاص)، Customs Duty معافیت گمرکی برای واردات و صادرات، فرآیند ثبت سریع و راحت و امکان اقامت برای صاحبان و کارمندان است. محدودیت‌های Free Zone شامل اینکه فقط می‌توانید در Free Zone یا خارج از امارات کار کنید نه در سرزمین اصلی بدون Distributor محلی، برخی فعالیت‌ها مجاز نیستند و هزینه‌های سالانه تجدید ممکن است بالا باشد. انتخاب بین Mainland و Free Zone بستگی به نوع کسب‌وکار، مشتریان، بودجه و اهداف دارد. برای Export-oriented businesses یا Tech companies یا Service providers که با مشتریان بین‌المللی کار می‌کنند Free Zone معمولاً بهتر است. برای Trading locally یا Retail یا Contracting در داخل امارات Mainland بهتر است.

اقامت و Visa

برای کار در امارات نیاز به Residence Visa و Work Permit دارید. معمولاً کارفرما این را تأمین می‌کند. فرآیند شامل Entry Permit، Medical Test یعنی معاینه پزشکی، Emirates ID و سپس Residence Visa stamping در پاسپورت است. مدت معمول دو یا سه سال است و قابل تجدید. از ۲۰۱۹ امکان Long-term Visas مثل Golden Visa برای سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، استعدادهای ویژه و متخصصین با مدت پنج یا ده سال معرفی شد. خانواده شما هم می‌توانند Dependent Visa بگیرند. باید حداقل درآمد داشته باشید که معمولاً ۴,۰۰۰ تا ۵,۰۰۰ درهم ماهانه است بسته به امارت و شغل.

بانکداری و حساب‌های مالی

باز کردن حساب بانکی در امارات نسبتاً آسان است. بانک‌های بزرگ مثل Emirates NBD، Dubai Islamic Bank، Abu Dhabi Commercial Bank، Mashreq و First Abu Dhabi Bank یا FAB خدمات خوبی دارند. برای افتتاح حساب نیاز به Passport، Residence Visa، Emirates ID، گواهی حقوق یا نامه از کارفرما و گاهی Utility Bill یعنی قبض خانه دارید. حداقل موجودی معمولاً بین ۳,۰۰۰ تا ۵,۰۰۰ درهم است. امارات Exchange Control یعنی کنترل ارز ندارد. می‌توانید آزادانه پول به داخل و خارج کشور منتقل کنید. Repatriation of Funds بدون محدودیت است. این برای expatriates که می‌خواهند پول به کشور خود بفرستند مزیت بزرگی است. نرخ بهره بانک‌ها نسبتاً پایین است چون درهم به دلار آمریکا Pegged است و Fed Rate را دنبال می‌کند. Savings accounts معمولاً کمتر از یک درصد بهره دارند. برای بازده بهتر باید در سرمایه‌گذاری‌های دیگر مثل سهام، املاک یا صندوق‌ها سرمایه‌گذاری کنید. Islamic Banking گزینه‌ای برای کسانی که می‌خواهند طبق شریعت بانکداری کنند است. Profit-sharing accounts به جای بهره دارند.

املاک و مالیات املاک

خرید املاک در امارات برای خارجی‌ها در Freehold Areas مجاز است. این مناطق در دبی مثل Dubai Marina، Downtown Dubai، Palm Jumeirah، Business Bay و در ابوظبی مثل Al Reem Island، Saadiyat Island موجودند. هنگام خرید، Land Department Fee یا Dubai Land Department Fee در دبی چهار درصد قیمت ملک است. در ابوظبی دو درصد. این فقط یکبار هنگام خرید پرداخت می‌شود. همچنین Registration Fee و Agent Commission که معمولاً دو درصد برای خریدار و دو درصد برای فروشنده است. Property Tax یا مالیات سالانه ملک وجود ندارد. این یکی از مزایای بزرگ است. در کشورهای دیگر ممکن است یک تا دو درصد ارزش ملک سالانه مالیات بپردازید اما در امارات صفر است. اما Service Charges برای آپارتمان‌ها و ویلاها در مجتمع‌ها وجود دارد که برای نگهداری و خدمات مشترک است. معمولاً بین ده تا سی درهم بر فوت مربع سالانه. اگر ملک را اجاره دهید، درآمد اجاره مالیات ندارد چون Personal Income Tax نیست. اما اگر از طریق شرکت است و مشمول Corporate Tax شوید، ممکن است مالیات داشته باشد.

بیمه اجتماعی

امارات سیستم Social Security برای شهروندان اماراتی دارد که کارمند و کارفرما کمک می‌کنند. اما برای Expatriates یعنی خارجی‌ها این اجباری نیست. از فوریه ۲۰۲۳، End of Service Gratuity scheme برای expatriates اصلاح شد. قبلاً در پایان کار مبلغی بر اساس سنوات و آخرین حقوق دریافت می‌کردید که توسط کارفرما نگهداری می‌شد. حالا گزینه جدید این است که کارفرما می‌تواند به صندوق بازنشستگی مجاز کمک کند که شما مالکیت آن را دارید حتی اگر شغل عوض کنید. End of Service Benefit معمولاً بیست و یک روز حقوق برای هر سال خدمت در پنج سال اول و سی روز برای سال‌های بعدی است. این مبلغ قابل توجهی می‌تواند جمع شود. مثلاً بعد از ده سال کار با حقوق ماهانه ۲۰,۰۰۰ درهم، حدود ۲۱۰,۰۰۰ درهم End of Service Benefit دریافت می‌کنید. این مبلغ هم مالیات ندارد چون Personal Income Tax نیست.

نکات ویژه برای ایرانی‌ها

برای ایرانی‌هایی که به امارات می‌آیند چند نکته مهم وجود دارد. اول اینکه تأیید کنید که همچنان مقیم مالیاتی ایران نیستید. ایران مالیات بر درآمد جهانی دارد و اگر همچنان Resident تلقی شوید ممکن است بدهکار مالیاتی داشته باشید. معمولاً با ماندن بیش از ۱۸۳ روز در امارات و کار کردن آنجا، Resident امارات می‌شوید. دوم اینکه Tax Residency Certificate از امارات بگیرید. این اثبات می‌کند که مقیم مالیاتی امارات هستید. این می‌تواند در برخورد با مقامات مالیاتی کشورهای دیگر یا بانک‌ها مفید باشد. سوم اینکه بفهمید که عدم مالیات به معنای عدم مسئولیت نیست. اگر کسب‌وکار دارید باید حسابداری درست، VAT Registration اگر لازم است و Corporate Tax Compliance انجام دهید. چهارم اینکه هزینه زندگی در دبی بالا است. اگرچه مالیات نمی‌دهید، اما اجاره، مدرسه کودکان، خودرو و هزینه‌های روزمره قابل توجه است. حقوق بالاتر معمولاً این را جبران می‌کند اما باید بودجه‌ریزی کنید. پنجم اینکه پس‌انداز کنید و سرمایه‌گذاری کنید. چون مالیات نمی‌دهید، می‌توانید درصد بیشتری از درآمد پس‌انداز کنید. از این فرصت برای ایجاد ثروت استفاده کنید. ششم اینکه در مورد FATCA و CRS آگاه باشید. Common Reporting Standard و Foreign Account Tax Compliance Act باعث می‌شود بانک‌های اماراتی اطلاعات حساب‌های خارجی‌ها را با کشورهای دیگر به اشتراک بگذارند. اگر شهروند یا مقیم مالیاتی کشور دیگری هم هستید، آن کشور ممکن است اطلاعات دریافت کند. هفتم اینکه از مشاوران حرفه‌ای استفاده کنید. برای راه‌اندازی شرکت، انتخاب Free Zone، VAT Registration و Corporate Tax، مشاوران محلی که قوانین را می‌شناسند بسیار کمک می‌کنند. هشتم اینکه زبان عربی یاد بگیرید. اگرچه انگلیسی رایج است خصوصاً در دبی، اما عربی در برخورد با ادارات دولتی و کسب‌وکارهای محلی مفید است. نهم اینکه فرهنگ محلی را احترام بگذارید. امارات کشور مسلمان با قوانین و عرف‌های خاص است. رعایت آن‌ها برای زندگی راحت ضروری است. دهم اینکه برنامه بلندمدت داشته باشید. اگرچه درآمد خوب است، اما همیشه در امارات نمی‌مانید. برای بازنشستگی، بیمه، سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت فکر کنید.

منابع مفید

برای اطلاعات رسمی مالیاتی Federal Tax Authority در tax.gov.ae تمام راهنماها، فرم‌ها و اطلاعات VAT و Corporate Tax را دارد. Ministry of Finance در mof.gov.ae سیاست‌های مالی و اقتصادی. Dubai Economy و Department of Economic Development در economy.gov.ae برای ثبت کسب‌وکار. برای Free Zones هر منطقه وب‌سایت خودش را دارد مثل jafza.ae، dmcc.ae، dubaicommercialty.ae. UAE Government Portal در u.ae اطلاعات عمومی و خدمات دولتی. برای مشاوره مالیاتی شرکت‌های بزرگ حسابرسی مثل Deloitte، PwC، EY، KPMG دفتر در امارات دارند. همچنین مشاوران محلی متعددی هستند. برای بانکداری وب‌سایت‌های بانک‌های اصلی مثل emiratesnbd.com، dib.ae، adcb.com اطلاعات حساب‌ها و خدمات را دارند.

جمع‌بندی

امارات متحده عربی یکی از جذاب‌ترین مقاصد از نظر مالیاتی در جهان است. عدم مالیات بر درآمد شخصی، سود سهام، سود سرمایه و ارث یعنی می‌توانید درآمد خود را کاملاً نگه دارید و برای آینده بسازید. معرفی VAT پنج درصد و Corporate Tax نه درصد تغییراتی ایجاد کرده اما همچنان نرخ‌ها بسیار رقابتی هستند. برای کسب‌وکارها مخصوصاً در Free Zones، فرصت‌های عالی برای رشد با بار مالیاتی کم وجود دارد. نکات کلیدی شامل فهمیدن VAT و Corporate Tax اگر کسب‌وکار دارید، نگهداری حسابداری و مستندات مناسب، استفاده از مشاوران حرفه‌ای، انتخاب صحیح بین Mainland و Free Zone، برنامه‌ریزی مالیاتی در ارتباط با کشور مادری، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری از درآمد مالیات‌آزاد و احترام به قوانین و فرهنگ محلی است. با برنامه‌ریزی صحیح، امارات می‌تواند محل عالی برای پیشرفت شغلی، ایجاد ثروت و زندگی با کیفیت بالا باشد.