راهنمای سیستم بانکی بریتانیا برای ایرانیان

مقدمه

سیستم بانکی بریتانیا یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین سیستم‌های بانکی جهان است. لندن یکی از بزرگ‌ترین مراکز مالی دنیاست و بانک‌های بریتانیایی در سطح جهانی فعالیت می‌کنند. برای ایرانیان، باز کردن حساب بانکی در بریتانیا امکان‌پذیر است اما نیاز به مدارک کامل و صبر دارد. بانک‌های بریتانیایی بررسی‌های دقیق انجام می‌دهند اما با اتباع خارجی کار می‌کنند.

سیستم بانکی بریتانیا

Bank of England بانک مرکزی بریتانیا است که سیاست پولی را تعیین می‌کند. پوند استرلینگ GBP ارز رسمی است. FCA یا Financial Conduct Authority و PRA یا Prudential Regulation Authority نهادهای نظارتی بانک‌ها هستند.

بریتانیا بانک‌های ملی بزرگ High Street Banks و بانک‌های دیجیتال پیشرفته Challenger Banks دارد.

بانک‌های اصلی برای اتباع خارجی

Barclays یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های بریتانیا با شعبه‌های زیاد است. برای اتباع خارجی نسبتاً باز است. خدمات بین‌المللی خوب دارد. HSBC UK بانک بین‌المللی با حضور در بسیاری کشورها است. برای کسانی که با چند کشور کار دارند مناسب است. اما شرایط افتتاح حساب سخت‌تر است. Lloyds Bank بانک قدیمی بریتانیایی با شعبه‌های زیاد است. خدمات خوب برای مشتریان محلی. NatWest یا National Westminster Bank بانک بزرگی با خدمات متنوع است. RBS یا Royal Bank of Scotland بخشی از همین گروه است. Santander UK بانک اسپانیولی با حضور قوی در بریتانیا است. حساب 123 Account محبوب است. TSB Bank بانک کوچک‌تری با خدمات دوستانه است. Metro Bank بانک نسبتاً جدید با شعبه‌های مدرن و ساعات کاری بلند است. برای اتباع خارجی راحت‌تر می‌پذیرد. Monzo بانک دیجیتال محبوب با اپلیکیشن عالی است. افتتاح حساب چند دقیقه طول می‌کشد. برای اتباع خارجی راحت است. Starling Bank بانک دیجیتال دیگری با خدمات خوب و کارمزدهای پایین است. Revolut بانک دیجیتال با امکانات زیاد و حساب چندارزی است. Wise (قبلاً TransferWise) حساب چندارزی با کارمزدهای پایین برای انتقال بین‌المللی دارد.

شرایط افتتاح حساب

برای باز کردن حساب بانکی در بریتانیا، مدارک زیر لازم است: پاسپورت یا کارت شناسایی معتبر. Proof of Address اثبات آدرس بریتانیا که کمتر از سه ماه قدمت داشته باشد - قبض برق، گاز، شورای شهر Council Tax، صورتحساب کارت اعتباری. برای تازه‌واردان، اثبات آدرس بزرگ‌ترین چالش است. برخی بانک‌ها نامه از کارفرما یا دانشگاه قبول می‌کنند. ویزای بریتانیا یا اقامت BRP یا Biometric Residence Permit. برخی بانک‌ها نیاز به حداقل سپرده اولیه دارند - معمولاً بین ۱ تا ۱۰۰ پوند. بانک‌های دیجیتال معمولاً حداقلی ندارند.

Basic Bank Account - حساب پایه

طبق قانون بریتانیا، همه ساکنان قانونی حق دارند Basic Bank Account داشته باشند. این حساب خدمات اساسی دارد - کارت نقدی، Direct Debit، Standing Order. اما اضافه برداشت ندارد. Basic Bank Account معمولاً رایگان است و نمی‌توانند رد کنند. اگر بانک‌ها حساب معمولی نمی‌دهند، Basic Bank Account درخواست کنید.

انواع حساب‌ها

Current Account حساب جاری برای استفاده روزانه است. معمولاً رایگان است و بهره نمی‌دهد. Debit Card کارت نقدی با حساب می‌آید. Packaged Account حساب بسته‌ای با خدمات اضافی مثل بیمه سفر، بیمه موبایل، کمک در جاده است. کارمزد ماهانه دارد - معمولاً ۵-۲۰ پوند. Savings Account حساب پس‌انداز بهره می‌دهد - معمولاً بین ۱٪ تا ۵٪ سالانه بسته به بانک و نوع حساب. Instant Access Savings برداشت آنی و Notice Savings نیاز به اطلاع قبلی دارد. ISA یا Individual Savings Account حساب پس‌انداز معاف از مالیات است. می‌توانید سالانه تا ۲۰,۰۰۰ پوند بگذارید. Cash ISA برای پس‌انداز و Stocks & Shares ISA برای سرمایه‌گذاری است. Fixed Rate Bond سپرده ثابت با نرخ بهره قفل‌شده برای مدت معین - معمولاً یک تا پنج سال.

کارت‌های بانکی

Debit Card کارت نقدی برای برداشت از ATM و خرید است. معمولاً Visa یا Mastercard است. رایگان با Current Account می‌آید. Credit Card کارت اعتباری در بریتانیا رایج است و برای ساختن Credit History مهم است. Section 75 قانونی است که خریدهای بالای ۱۰۰ پوند با کارت اعتباری را محافظت می‌کند. Contactless Payment پرداخت بدون تماس برای خریدهای کوچک - تا ۱۰۰ پوند می‌توانید بدون PIN پرداخت کنید.

Credit Score - نمره اعتباری

Credit Score در بریتانیا برای گرفتن وام، رهن، کارت اعتباری و حتی اجاره آپارتمان مهم است. سه شرکت اصلی Experian، Equifax و TransUnion هستند. برای ساختن Credit Score:

• در Electoral Roll ثبت‌نام کنید
• کارت اعتباری بگیرید و به موقع پرداخت کنید
• قبوض را به موقع پرداخت کنید
• از اضافه برداشت خودداری کنید

می‌توانید Credit Score خود را رایگان از ClearScore، Credit Karma یا MSE Credit Club چک کنید.

خدمات بانکداری آنلاین و موبایل

Online Banking و Mobile Banking در بریتانیا پیشرفته است. اکثر بانک‌ها اپلیکیشن خوبی دارند. می‌توانید Faster Payments انتقال آنی انجام دهید.

Open Banking سیستمی است که اجازه می‌دهد اپلیکیشن‌های دیگر به داده‌های بانکی شما دسترسی داشته باشند (با اجازه شما). این باعث رقابت و خدمات بهتر شده.

انتقال پول

Faster Payments انتقال آنی بین بانک‌های بریتانیا که رایگان و چند ثانیه طول می‌کشد. تا ۱,۰۰۰,۰۰۰ پوند (برخی بانک‌ها محدودتر). CHAPS انتقال همان روز برای مبالغ بزرگ مثل خرید خانه. کارمزد دارد - معمولاً ۲۵-۳۵ پوند. Standing Order دستور پرداخت دائمی برای پرداخت‌های ماهانه ثابت مثل اجاره. Direct Debit برداشت مستقیم برای قبوض متغیر مثل برق، گاز. Direct Debit Guarantee محافظت قانونی دارد. SEPA انتقال پول به اروپا که رایگان یا کارمزد کم دارد. SWIFT برای خارج از اروپا که کارمزد بالاتر دارد - معمولاً ۲۰-۴۰ پوند.

Wise، Revolut و WorldRemit خدماتی با کارمزد پایین‌تر برای انتقال بین‌المللی ارائه می‌دهند.

وام‌ها و تسهیلات

Personal Loan وام شخصی با نرخ بهره بین ۳٪ تا ۲۰٪ بسته به Credit Score. Car Finance وام خودرو که می‌تواند PCP، HP یا Personal Loan باشد. Mortgage رهن مسکن برای خرید خانه نرخ بهره بین ۳٪ تا ۶٪ دارد. معمولاً نیاز به ۵-۲۰٪ پیش پرداخت Deposit دارد. Overdraft اضافه برداشت از حساب است. برخی بانک‌ها تا مبلغ مشخصی رایگان می‌دهند، بعد از آن نرخ بهره بالایی دارد - معمولاً ۲۰-۴۰٪ سالانه.

نکات و توصیه‌ها

Proof of Address آماده کنید. این بزرگ‌ترین چالش تازه‌واردان است. اگر ندارید، Metro Bank یا بانک‌های دیجیتال مثل Monzo، Starling راحت‌تر می‌پذیرند. با بانک دیجیتال شروع کنید. اگر بانک‌های سنتی سخت می‌گیرند، Monzo، Starling یا Revolut افتتاح حساب راحت‌تری دارند. بعداً می‌توانید به بانک سنتی منتقل شوید. Electoral Roll ثبت‌نام کنید. این بسیار به Credit Score کمک می‌کند. می‌توانید در gov.uk ثبت‌نام کنید. ISA استفاده کنید. برای پس‌انداز، ISA بهتر از Savings Account معمولی است چون معاف از مالیات است. Direct Debit برای قبوض تنظیم کنید. راحت است و به Credit Score هم کمک می‌کند. Direct Debit Guarantee محافظت دارد. Overdraft را با احتیاط استفاده کنید. نرخ بهره بالاست. فقط برای اضطرار استفاده کنید. Switching Service استفاده کنید. اگر می‌خواهید بانک عوض کنید، Current Account Switch Service فرآیند را راحت می‌کند - هفت روز همه چیز منتقل می‌شود. Contactless Limit بالا رفته. حالا تا ۱۰۰ پوند می‌توانید بدون PIN پرداخت کنید. راحت اما کارت را ایمن نگه دارید.

چالش‌های رایج

Proof of Address برای تازه‌واردان سخت است. اگر ندارید، نامه از کارفرما یا دانشگاه بگیرید. یا با بانک دیجیتال شروع کنید که شرایط راحت‌تر دارند. Credit History ساختن زمان می‌برد. Starter Credit Card یا Mobile Phone Contract کمک می‌کند. برخی بانک‌ها از پذیرش اتباع برخی کشورها خودداری می‌کنند. اگر یک بانک رد کرد، بانک دیگری امتحان کنید.

بیمه سپرده

سپرده‌های بانکی تا ۸۵,۰۰۰ پوند توسط FSCS یا Financial Services Compensation Scheme محافظت می‌شود.

منابع مفید

برای مقایسه حساب‌ها می‌توانید از MoneySavingExpert، Which? یا MoneySuperMarket استفاده کنید.

Citizens Advice مشاوره رایگان درباره بانکداری ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی

سیستم بانکی بریتانیا قابل دسترس است اما برای تازه‌واردان چالش Proof of Address وجود دارد. بهترین استراتژی شروع با بانک دیجیتال مثل Monzo یا Starling است که شرایط راحت‌تر دارند. نکات کلیدی شامل آماده کردن Proof of Address معتبر، شروع با بانک دیجیتال اگر بانک‌های سنتی سخت می‌گیرند، ثبت‌نام در Electoral Roll برای Credit Score، استفاده از ISA برای پس‌انداز معاف از مالیات، تنظیم Direct Debit برای قبوض، ساختن Credit History با کارت اعتباری، احتیاط با Overdraft، استفاده از Switching Service برای تغییر بانک، استفاده از Faster Payments رایگان و استفاده از Wise یا Revolut برای انتقال بین‌المللی ارزان است.