راهنمای جامع مالیات و حسابداری در ایتالیا

مقدمه

سیستم مالیاتی ایتالیا یکی از پیچیده‌ترین و سنگین‌ترین سیستم‌های مالیاتی در اروپا است. ایتالیا سومین اقتصاد منطقه یورو و کشوری با تاریخ و فرهنگ غنی است اما سیستم مالیاتی آن معروف به بوروکراسی زیاد و نرخ‌های بالا است. برای کسانی که به ایتالیا می‌روند، فهمیدن این سیستم ضروری است. ویژگی اصلی سیستم مالیاتی ایتالیا این است که بار مالیاتی کل بسیار بالاست. ترکیبی از مالیات بر درآمد، کمک‌های اجتماعی، مالیات منطقه‌ای و شهری باعث می‌شود نرخ موثر برای بسیاری از مردم بالای پنجاه درصد باشد. اما در عین حال، فرار مالیاتی هم متأسفانه رایج است که یکی از چالش‌های اقتصادی ایتالیا است. Agenzia delle Entrate یا اداره درآمد ایتالیا سازمان مسئول جمع‌آوری مالیات‌هاست. INPS یا Istituto Nazionale della Previdenza Sociale مسئول تأمین اجتماعی و بازنشستگی است. سال مالیاتی همان سال تقویمی است از اول ژانویه تا سی و یکم دسامبر. Dichiarazione dei Redditi یا اظهارنامه درآمد باید بین می و سپتامبر سال بعد ارسال شود. دقیق‌تر از اول می تا سی سپتامبر. ایتالیا سیستم Self-Assessment دارد یعنی خودتان باید مالیات را محاسبه و بپردازید. Commercialista که حسابدار یا مشاور مالیاتی استفاده از آن‌ها تقریباً ضروری است چون سیستم بسیار پیچیده است.

مالیات بر درآمد شخصی - IRPEF

IRPEF یا Imposta sul Reddito delle Persone Fisiche مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی است. این اصلی‌ترین مالیات مستقیم در ایتالیا است و سیستم Progressive یعنی پیشرونده دارد. برای سال ۲۰۲۵، پله‌های مالیاتی IRPEF به این صورت است که تا ۲۸,۰۰۰ یورو نرخ بیست و سه درصد، بین ۲۸,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ یورو نرخ سی و پنج درصد و بالای ۵۰,۰۰۰ یورو نرخ چهل و سه درصد است. این تغییر اخیر است. قبلاً چهار پله وجود داشت اما دولت آن‌ها را به سه پله کاهش داد برای ساده‌سازی. اما همچنان نرخ‌ها بالا هستند. بیایید با یک مثال محاسبه کنیم. فرض کنید درآمد سالانه شما ۴۵,۰۰۰ یورو است. اولین ۲۸,۰۰۰ یورو ضربدر بیست و سه درصد می‌شود ۶,۴۴۰ یورو. باقیمانده ۱۷,۰۰۰ یورو ضربدر سی و پنج درصد می‌شود ۵,۹۵۰ یورو. جمع کل IRPEF حدود ۱۲,۳۹۰ یورو که نرخ موثر حدود بیست و هفت و نیم درصد است. اما این فقط IRPEF است. باید مالیات‌های اضافی دیگر را هم اضافه کنید.

مالیات‌های اضافی - Addizionali

علاوه بر IRPEF، دو مالیات اضافی وجود دارد. Addizionale Regionale که مالیات منطقه‌ای است. هر منطقه نرخ خودش را تعیین می‌کند اما معمولاً بین یک تا سه و سه دهم درصد درآمد مشمول مالیات. متوسط حدود یک و هفت دهم درصد است. Addizionale Comunale که مالیات شهری است. هر شهرداری نرخ خودش را تعیین می‌کند تا حداکثر هشت دهم درصد درآمد مشمول مالیات. بزرگترین شهرها مثل Roma, Milano, Napoli معمولاً حداکثر را می‌گیرند. این دو Addizionali می‌تواند دو تا چهار درصد اضافه به بار مالیاتی اضافه کند. در مثال قبل با ۴۵,۰۰۰ یورو درآمد، اگر در Milano زندگی کنید، ممکن است حدود ۱,۵۰۰ یورو Addizionali اضافه بپردازید. جمع کل مالیات بر درآمد می‌شود حدود ۱۳,۸۹۰ یورو.

کسورات و معافیت‌ها

ایتالیا سیستم Detrazioni که کسورات و Deduzioni که کاهش پایه مالیاتی دارد. Detrazione per Lavoro Dipendente کسر برای کارمندان که بستگی به درآمد دارد. برای درآمدهای پایین تا ۱,۸۸۰ یورو سالانه و برای درآمدهای بالاتر کمتر می‌شود. Detrazioni per Familiari a Carico کسر برای خانواده تحت تکفل. برای همسر بدون درآمد یا کم‌درآمد تا ۸۰۰ یورو، برای هر فرزند زیر ۲۱ سال تا ۹۵۰ یورو و برای فرزند بالای ۲۱ سال تا ۷۵۰ یورو. اگر فرزند معلول است، مبلغ بیشتر است. از مارس ۲۰۲۲، Assegno Unico که کمک هزینه واحد فرزند جایگزین برخی کسرات قبلی شده. این پرداخت ماهانه مستقیم از INPS به خانواده‌ها با فرزند است. مبلغ بستگی به ISEE که شاخص وضعیت اقتصادی خانواده دارد، معمولاً بین ۵۰ تا ۱۹۰ یورو ماهانه برای هر فرزند. Spese Detraibili هزینه‌های قابل کسر شامل هزینه‌های پزشکی بیش از ۱۲۹ یورو با نوزده درصد قابل کسر، هزینه‌های دندانپزشکی نوزده درصد، هزینه‌های آموزش و دانشگاه نوزده درصد، بهره مسکن برای مهاجران اولین خانه نوزده درصد تا سقف، بازسازی خانه با Bonus Ristrutturazione پنجاه درصد تا سقف، بهبود انرژی با Ecobonus پنجاه تا هفتاد و پنج درصد و کمک‌های خیریه سی درصد تا سقف.

کمک‌های اجتماعی - Contributi

علاوه بر IRPEF، کارمندان باید Contributi Previdenziali یعنی کمک‌های تأمین اجتماعی بپردازند به INPS. نرخ کل بسیار بالا است - حدود سی و سه درصد حقوق ناخالص. کارمند حدود نه و نیم درصد و کارفرما حدود بیست و سه و نیم درصد می‌پردازد. این برای بازنشستگی، بیمه سلامت، بیماری، بیکاری و مادرانه است. با حقوق ۴۵,۰۰۰ یورو سالانه، کمک کارمند حدود ۴,۲۷۵ یورو می‌شود. بعلاوه IRPEF و Addizionali حدود ۱۳,۸۹۰ یورو، کل کسرات حدود ۱۸,۱۶۵ یورو. حقوق خالص حدود ۲۶,۸۳۵ یورو یعنی تقریباً شصت درصد حقوق ناخالص. این یکی از بالاترین نرخ‌های کسر در جهان است. بسیاری از ایتالیایی‌ها از این موضوع ناراضی هستند.

Ritenuta d'Acconto - کسر در منبع

برای کارمندان، کارفرما Ritenuta d'Acconto یعنی کسر در منبع انجام می‌دهد. ماهانه IRPEF، Addizionali و Contributi از حقوق کسر می‌شود و به دولت و INPS پرداخت می‌شود. در پایان سال، کارمند Conguaglio یعنی تسویه را در اظهارنامه انجام می‌دهد. معمولاً اگر فقط درآمد کارمندی دارید و کارفرما درست محاسبه کرده، تقریباً تسویه است و نه بدهی زیادی دارید نه بازپرداخت. اما اگر کسورات اضافی مثل هزینه‌های پزشکی یا بازسازی خانه دارید، ممکن است Rimborso یعنی بازپرداخت بگیرید.

مالیات بر شرکت‌ها - IRES و IRAP

مالیات شرکتی در ایتالیا دو بخش دارد. IRES یا Imposta sul Reddito delle Società که مالیات بر درآمد شرکت‌ها است با نرخ بیست و چهار درصد سود خالص. IRAP یا Imposta Regionale sulle Attività Produttive که مالیات منطقه‌ای بر فعالیت‌های تولیدی است. این بر اساس Valore della Produzione یعنی ارزش تولید محاسبه می‌شود نه سود خالص. نرخ بستگی به منطقه و نوع فعالیت دارد اما معمولاً سه و نه دهم درصد. جمع کل بار مالیاتی شرکت‌ها حدود بیست و هفت تا بیست و نه درصد می‌شود. این نسبتاً رقابتی است در مقایسه با برخی کشورهای اروپایی. SRL یا Società a Responsabilità Limitata که شرکت با مسئولیت محدود محبوب‌ترین شکل شرکت در ایتالیا است. حداقل سرمایه یک یورو اما توصیه می‌شود حداقل ۱۰,۰۰۰ یورو. SPA یا Società per Azioni که شرکت سهامی با حداقل سرمایه ۵۰,۰۰۰ یورو برای شرکت‌های بزرگ‌تر. Startup های نوآور و PMI یعنی شرکت‌های کوچک و متوسط می‌توانند از مشوق‌ها و معافیت‌های خاصی استفاده کنند.

Partita IVA - شماره مالیات ارزش افزوده

برای هر فعالیت اقتصادی مستقل باید Partita IVA بگیرید که شماره مالیات ارزش افزوده است. این یازده رقمی است و شناسه منحصر به فرد شما برای امور مالیاتی. Regime Forfettario رژیم جامع برای کسب‌وکارهای کوچک با فروش سالانه زیر ۸۵,۰۰۰ یورو است. در این رژیم، شما نرخ ثابت پانزده درصد یا پنج درصد برای سه سال اول فعالیت جدید روی درآمد ناخالص منهای درصد مشخصی برای هزینه‌های احتمالی مالیات می‌پردازید. مثلاً اگر Consulente یعنی مشاور هستید، Coefficiente di Redditività یعنی ضریب سودآوری شما هفتاد و هشت درصد است. اگر ۵۰,۰۰۰ یورو فاکتور کنید، ۳۹,۰۰۰ یورو درآمد مشمول مالیات. با نرخ پانزده درصد، مالیات ۵,۸۵۰ یورو می‌شود. بعلاوه Contributi INPS که برای Forfettari حدود بیست و شش درصد درآمد مشمول مالیات یعنی حدود ۱۰,۱۴۰ یورو. جمع حدود ۱۵,۹۹۰ یورو. در Regime Forfettario از IVA معاف هستید یعنی نباید IVA به فاکتورها اضافه کنید و نمی‌توانید IVA پرداختی بازیابی کنید. همچنین از Ritenuta معاف هستید. Regime Ordinario رژیم عادی برای کسب‌وکارهای بزرگ‌تر یا کسانی که نمی‌توانند Forfettario استفاده کنند است. در این رژیم، باید IVA جمع‌آوری و پرداخت کنید، دفاتر حسابداری کامل نگه دارید و مالیات بر اساس سود واقعی با نرخ‌های IRPEF یا IRES بپردازید.

IVA - مالیات بر ارزش افزوده

IVA یا Imposta sul Valore Aggiunto معادل VAT است. نرخ‌ها چهار سطح دارند - Ordinaria که بیست و دو درصد برای اکثر کالاها و خدمات، Ridotta که ده درصد برای مواد غذایی، هتل‌ها و برخی خدمات، Ridotta که پنج درصد برای مواد غذایی ضروری، کتاب و روزنامه و Super-ridotta که چهار درصد برای برخی مواد غذایی اساسی و دارو. برخی خدمات معاف هستند مثل خدمات پزشکی، آموزش، خدمات مالی و بیمه. برای کسب‌وکارها در Regime Ordinario، باید IVA جمع‌آوری کنید، IVA پرداختی بازیابی کنید و ماهانه یا سه‌ماهه Liquidazione IVA ارسال کنید. سالانه هم Dichiarazione IVA ارسال می‌شود. نرخ بیست و دو درصد یکی از بالاترین نرخ‌های IVA در اروپا است.

مالیات املاک

IMU یا Imposta Municipale Unica مالیات شهری واحد برای املاک است. این روی Second Homes یعنی خانه‌های دوم و املاک سرمایه‌گذاری اعمال می‌شود. برای Prima Casa یعنی خانه اول و اصلی معاف است مگر اینکه در دسته‌های لوکس A/1, A/8, A/9 باشد. نرخ IMU بستگی به شهرداری دارد اما معمولاً بین صفر و چهار تا یک و شش دهم درصد Rendita Catastale یعنی ارزش ثبتی ضربدر ضریب. مبلغ می‌تواند بین چند صد تا چند هزار یورو سالانه باشد. TASI مالیات خدمات تفکیک‌ناپذیر که قبلاً وجود داشت اما از ۲۰۲۰ در IMU ادغام شد. Imposta di Registro مالیات ثبت هنگام خرید ملک. برای Prima Casa نرخ دو درصد قیمت با حداقل ۱,۰۰۰ یورو بعلاوه مبالغ ثابت برای ثبت و کاتاستر. برای Second Home نرخ نه درصد. اگر از سازنده ملک جدید می‌خرید، به جای Imposta di Registro باید IVA چهار درصد برای Prima Casa یا ده درصد برای Second Home بپردازید. Imposta sulle Successioni e Donazioni مالیات ارث و هدیه. برای انتقال به همسر یا فرزندان، معافیت یک میلیون یورو برای هر نفر و بعد از آن نرخ چهار درصد. برای سایر خویشاوندان نرخ‌ها و معافیت‌ها متفاوت است.

رژیم‌های خاص برای خارجی‌ها

ایتالیا چند رژیم مالیاتی ویژه برای جذب خارجی‌ها دارد. Flat Tax Regime for New Residents برای افرادی که به ایتالیا نقل مکان می‌کنند و در نه سال گذشته Resident نبوده‌اند. می‌توانند نرخ ثابت ۱۰۰,۰۰۰ یورو سالانه برای همه درآمدهای خارجی بپردازند. درآمد ایتالیایی با نرخ‌های عادی مالیات می‌شود. این رژیم تا پانزده سال قابل تمدید است. همچنین می‌توانند خانواده را هم اضافه کنند با ۲۵,۰۰۰ یورو برای هر عضو. این برای افراد پولدار با درآمد یا دارایی‌های قابل توجه خارج از ایتالیا جذاب است. Impatriate Regime رژیم مهاجران وارده برای کسانی که برای کار به ایتالیا می‌آیند. تا پنجاه درصد درآمد کاری معاف از مالیات برای پنج سال و تحت شرایط خاص قابل تمدید تا ده سال. شرایط شامل این است که در دو سال گذشته Resident ایتالیا نبوده‌اید، متعهد شوید حداقل دو سال در ایتالیا بمانید، فعالیت کاری عمدتاً در ایتالیا انجام شود و برای بعضی مشاغل تخصص بالا یا جذب استعداد داشته باشید. این برای حرفه‌ای‌ها، مدیران و متخصصین که از خارج به ایتالیا می‌آیند بسیار مفید است. Pensioner Regime رژیم بازنشستگان برای بازنشستگان خارجی که به جنوب ایتالیا نقل مکان می‌کنند. نرخ ثابت هفت درصد روی همه درآمدهای خارجی برای ده سال. شرایط شامل نقل مکان به شهری در مناطق خاص جنوب با جمعیت کمتر از ۲۰,۰۰۰ نفر و نبودن Resident ایتالیا در پنج سال گذشته است. این برای جذب بازنشستگان ثروتمند به مناطق کم‌جمعیت جنوب طراحی شده.

Autonomo و Freelancer

برای کارگران مستقل یا Freelancers، باید Partita IVA باشید و به عنوان Lavoratore Autonomo فعالیت کنید. اگر واجد شرایط Regime Forfettario هستید، بهترین گزینه است چون ساده و مالیات کمتر دارد. باید Contributi به INPS بپردازید. برای Forfettari نرخ حدود بیست و شش درصد درآمد مشمول مالیات برای Gestione Separata که رژیم جداگانه INPS است. باید Fatture Elettroniche یعنی فاکتورهای الکترونیکی صادر کنید از طریق سیستم SDI که Sistema di Interscambio است. این از ژانویه ۲۰۱۹ اجباری شد. حتی Forfettari که IVA ندارند باید فاکتور الکترونیکی صادر کنند. باید دفاتر مالی نگه دارید. برای Forfettari ساده است - فقط ثبت فاکتورها و هزینه‌ها. برای Ordinario پیچیده‌تر و نیاز به Commercialista دارید.

نکات ویژه برای ایرانی‌ها

برای ایرانی‌هایی که به ایتالیا می‌روند چند نکته مهم وجود دارد. اول اینکه ایتالیا و ایران توافقنامه جلوگیری از مالیات مضاعف دارند. این برای جلوگیری از مالیات دوبار مهم است. دوم اینکه Codice Fiscale یا شماره مالیاتی فوری بگیرید. این شانزده کاراکتری از نام، نام خانوادگی، تاریخ تولد و محل تولد ساخته می‌شود. برای همه کارها از باز کردن حساب بانکی تا اجاره خانه تا کار ضروری است. سوم اینکه از Commercialista استفاده کنید. سیستم ایتالیا بسیار پیچیده و بوروکراتیک است. هزینه معمولاً بین ۵۰۰ تا ۲,۰۰۰ یورو سالانه بسته به پیچیدگی. چهارم اینکه زبان ایتالیایی یاد بگیرید. اسناد رسمی، قوانین و ارتباط با ادارات به ایتالیایی است. انگلیسی کمتر رایج است خصوصاً در ادارات دولتی. پنجم اینکه اگر واجد شرایط Impatriate Regime یا رژیم‌های خاص دیگر هستید، حتماً درخواست دهید. می‌تواند مالیات را به طور قابل توجهی کاهش دهد. ششم اینکه از سیستم بهداشت عمومی SSN استفاده کنید. اگر Contributi می‌پردازید، حق دسترسی به Servizio Sanitario Nazionale دارید که رایگان است. هفتم اینکه صبور باشید با بوروکراسی. ایتالیا معروف به اداره‌های کند و کاغذبازی زیاد است. فرآیندها می‌توانند ماه‌ها طول بکشند. هشتم اینکه مراقب فرار مالیاتی باشید. متأسفانه در ایتالیا رایج است اما ریسک‌های جدی دارد. بهتر است قانونی عمل کنید. نهم اینکه برای بازنشستگی برنامه‌ریزی کنید. سیستم بازنشستگی ایتالیا تحت فشار است. Previdenza Complementare یعنی بازنشستگی تکمیلی خصوصی توصیه می‌شود. دهم اینکه کیفیت زندگی در ایتالیا را لذت ببرید. با وجود مالیات‌های بالا، فرهنگ، غذا، آب و هوا، تاریخ و سبک زندگی ایتالیایی منحصر به فرد است.

منابع مفید

برای اطلاعات رسمی مالیاتی Agenzia delle Entrate در agenziaentrate.gov.it وب‌سایت رسمی با راهنماها و فرم‌ها. INPS در inps.it برای تأمین اجتماعی و بازنشستگی. Cassetto Fiscale پورتال آنلاین شخصی برای مشاهده وضعیت مالیاتی و اسناد. می‌توانید با SPID یا CIE که کارت شناسایی الکترونیکی وارد شوید. برای Codice Fiscale می‌توانید از Agenzia delle Entrate یا Consolato Italiano در خارج بگیرید. برای مشاوره از Ordine dei Commercialisti لیست Commercialisti مجاز.

جمع‌بندی

سیستم مالیاتی ایتالیا یکی از پیچیده‌ترین و سنگین‌ترین در اروپا است. بار مالیاتی کل برای کارمندان می‌تواند به پنجاه درصد یا بیشتر برسد. مالیات بر درآمد تا چهل و سه درصد بعلاوه Addizionali، کمک‌های اجتماعی سی و سه درصد، مالیات شرکتی بیست و هفت تا بیست و نه درصد و IVA بیست و دو درصد. اما رژیم‌های خاص برای خارجی‌ها مثل Flat Tax، Impatriate و Pensioner Regime می‌توانند فرصت‌های خوبی برای کاهش مالیات ارائه دهند. Regime Forfettario برای کسب‌وکارهای کوچک هم ساده و مقرون به صرفه است. نکات کلیدی شامل فهمیدن IRPEF و Addizionali، استفاده از کسورات مجاز خصوصاً هزینه‌های پزشکی و بازسازی، بررسی واجد بودن برای رژیم‌های خاص خارجی‌ها، استفاده از Commercialista برای مدیریت امور مالیاتی، استفاده از Regime Forfettario اگر کسب‌وکار کوچک دارید، نگهداری دقیق مستندات و فاکتورها، یادگیری زبان ایتالیایی، صبر با بوروکراسی و لذت بردن از کیفیت زندگی ایتالیا است. با آگاهی و برنامه‌ریزی، می‌توانید بار مالیاتی را مدیریت کنید و از زندگی در یکی از زیباترین کشورهای جهان لذت ببرید.